شهر تقلیس ، موقعیت جغرافیایى و اطلاعات
شهر تفلیس که پایتخت و بزرگترین سهر گرجستان می باشد در قفقاز جنوبی و در هر دو سمت حاشیه رود کُر در گرجستان شرقی جای خوش کرده است. ارتفاع این شهر بین ۳۸۰ تا ۷۷۰ متر بالاتر از سطح دریا می باشد و به شکل یک آمفی تئاتر احاطه شده از سه طرف به واسطه کوه های اطرافش است. تفلیس از شمال با رشته کوه های ساگورامو (Saguramo Range)، از شرق و جنوب شرق با فلات لوری (Iori Plain)، از جنوب و غرب با انتهای دامنه رشته کوه های تریالِتی (Trialeti Range) هم مرز می باشد.
آن قسمت از شهر که در حاشیه سمت چپ رود کُر قرار دارد در مساحتی به طول بیش از ۳۰ کیلومتر از منطقه آوچالا به سمت رود لوچینی کشیده شده است. همچنین قسمت دیگر شهر که در کرانه سمت راست رود کُر واقع شده در کوهپایه های رشته کوه های تریالِتی بنا گردیده. دامنه هایی که در بسیاری از نقاط به لبه رود کُر منتهی می شوند.
از این رو این کوه ها مرز مشخص و قابل توجهی برای توسعه شهری در حاشیه سمت راست رود کُر می باشند. این نمونه از موقعیت جغرافیایی باعث به وجود آمدن بخش توسعه یافته در سمت راست رود شده، درحالیکه بافت سمت چپ شهر همچنان دست نخورده باقی مانده است. در شمال شهر دریاچه ای بزرگ قرار گرفته که اغلب آن را دریای تفلیس می نامند و به واسطه کانال ها  تغذیه می شود.
جمعیت
طبق آمار بدست آمده جمعیت این شهر چیزی در حدود ۱.۵ میلیون نفر می باشد و ۸۹ درصد آن را قوم گرجی تشکیل داده اند. همچنین اقوام دیگری نظیر ارمنی ها، روس ها و آذربایجانی ها نیز در این شهر ساکن هستند. در کنار گروه هایی که به آنها اشاره شد، تفلس خانه ای برای قوم های دیگری نظیر مردم آسی، آبخازی، استونیایی، اوکراینیان، یونانی ها، آلمانی ها، یهودیان، آشوری ها و یزیدیان هم می باشد.
آب و هوا
تفلیس دارای اقلیم نیمه گرمسیری مرطوب با تاثیرات غالب اقلیم قاره ای مرطوب می باشد. این شهر دارای تابستان های بسیار گرم و زمستان های نسبتاً سردیست. تفلیس هم همانند دیگر مناطق گرجستان، در طول سال میزان بارش قابل توجهی را بدون هیچ دوره خشک مشخصی دریافت می کند. آب و هوای این شهر متاثر از هر دو توده هوای خشک (آسیای مرکزی/ سیبری) از سمت شرق و توده هوای اقیانوسی (اقیانوس اطلس/ دریای سیاه) از سمت غرب می باشد.
از آنجاییکه این شهر در بیشتر جهات با رشته کوه ها محاصره شده و همچنین دور بودنش از توده های بزرگ آبی نظیر دریای خزر و دریای سیاه و همچنین این حقیقت که رشته کوه های بزرگ قفقاز مانع ورود توده هوای سرد از سمت روسیه می شود، در مقایسه با دیگر شهرها با داشتن آب و هوایی مشابه در طول و عرض جغرافیایی یکسان دارای خرد اقلیم معتدل تری می باشد.
میانگین دمای هوای شهر تفلیس ۱۳.۳ درجه سانتیگراد می باشد. ماه ژانویه با میانگین دمای ۲.۳ درجه سانتیگراد سردترین ماه سال و ماه ژوئیه با میانگین دمای ۲۴.۹ درجه سانتیگراد گرمترین ماه سال است. همچنین کمترین درجه هوای ثبت شده منفی ۲۴.۴ درجه سانتیگراد در ماه ژانویه سال ۱۸۸۳ و بیشترین درجه هوای ثبت شده ۴۲ درجه سانتیگراد در ماه ژوئیه سال ۱۸۸۲ می باشد.
همچنین میزان بارندگی سالانه ۴۹۵.۵ میلی متر بوده و ماه مه با میانگین ۷۷.۶ میلی متر پر باران ترین ماه سال و ماه ژانویه با میانگین بارش ۱۸.۹ میلی متر خشک ترین ماه سال هستند. بارش برف نیز به طور میانگین معمولاً ۱۵ تا ۲۵ روز در سال است.
تاریخچه
با وجود شواهد موجود در منطقه انتظار می رود تفلیس در قرن چهارم میلادی توسط پادشاه گرجستان باستان واختانگ یکم بنیان گذاری شده است. افسانه ای در مورد پیدایش این شهر وجود دارد، افسانه ای که بر اساس آن پادشاه برای شکار قرقاوُل به آن منطقه رفته بود، قرقاول شکار شده در هنگام شکار در درون چشمه های آب گرم گوگرد افتاد به همین دلیل گوشت آن بسیار راحت پخته شد. روایت دیگری نیز وجود دارد که بر اساس آن یک گوزن زخمی در داخل چشمه های آب گرم افتاد و به صورت بسیار معجزه آسایی شفا پیدا کرد.
نام تفلیس از تیبیلیسی (مشتق واژه تیبیلی به معنای گرم) و منسوب به چشمه های آب گرم تفلیس نامگذاری شد. شکی نیست که چشمه های آب گرمی که امروزه بازدیدکنندگان زیادی از دنیا را می فریبد پادشاه را نیز به این نقطه کشانده باشد. در اواسط قرن پنجم پادشاه واختانگ گرگ سر پایتخت را از متسختا به تفلیس انتقال داد و رهبری مبارزه علیه ایرانی ها را که در سال ۳۸۶ به گرجستان حمله کرده بودند را به عهده گرفت و نهایتاً با تقویت نیروهای خود ایرانیان را از گرجستان خارج کردند. پسر او پادشاه داچی (King Dachi) بعد از مرگ پدرش ساخت و سازهای او را تکمیل کرد. اما در سال ۶۴۵ تفلیس بار دیگر توسط اعراب تسخیر شد و به عنوان سرزمین آنها به مدت چهار قرن در قلمروشان قرار گرفت.
در سال ۱۱۲۲ پادشاه داویت (King David) تفلیس را گرفت و آن را به عنوان پایتخت گرجستان متحد کرد و قصری در نزدیک کلیسا متخی بنا نمود. در زمان پادشاهی پادشاه داویت و پادشاهان پس از او گرجستان دوره ای طلایی را تجربه کرد و در زمان ملکه تامار (Tamar) گرجستان به دوره ترقی فرهنگ و تمدن خود وارد شد، تفلیس توسعه یافت و با جمعیت بیش از ۸۰ هزار نفر از اقوام مختلف در تولید اقلامی مانند سلاح، جواهرات، چرم و لباس ابریشم پیش گرفت و بسیار شناخته شده و معروف شد.
عصر طلایی گرجستان با حمله مغولان به این کشور در سال ۱۲۳۵ به پایان رسید، تیمور لنگ در سال ۱۳۸۶ این شهر را به طور کامل تخریب کرد و ایرانی ها در دهه ۱۵۴۰ تفلیس را به تسخیر خود درآوردند. تفلیس در دوران حاکمیت ایرانیان بین قرون هفدهم تا هجدهم پیشرفت های فرهنگی متعددی را تجربه کرد و در سال ۱۷۶۲ با از بین رفتن سلطه ایرانیان بر تفلیس این شهر به پایتخت متحد گرجستان شرقی تحت حاکمیت پادشاه ارکل دوم (Erekle II) تبدیل شد. می توان از این پادشاه به عنوان حامی روسیه نام برد.
کسی که در جنگ با ترک ها نیروهایش ناچار به عقب نشینی شدند. در زمان دوران پادشاهی وی گرجستان شاهد حمله ویرانگر آقامحمدخان بود، آخرین و مخرب ترین حمله ایران به تفلیس در سال ۱۷۹۵ که در طی آن ده هزار نفر کشته و قسمت های بسیاری از زمین ها سوزانده شدند.
تعدادی از ساختمان های با ارزش امروزی در سال ۱۷۹۵ در تفلیس بنا شدند. روسیه در سال ۱۸۰۰ گرجستان را ضمیمه خود کرد و اقدام به خلق مجدد تفلیس در قالب امپریالیستی نمود. خیابان های وسیع و میدان هایی جذاب مانند خیابان روستاوِلی، میدان آزادی، ساختمان کتابخانه، مدارس و تئاترها همگی نتایج این بازسازی ها بوده اند. در اواخر قرن نوزدهم تفلیس دارای جمعیتی بالغ بر ۱۵۹ هزار نفر بود که اکثر آنها روسی یا ارمنی بوده اند.
در حالیکه دوران اتحاد جماهیر شوروی شاهد رشدی بزرگ و رفاهی نسبی بود (جمعیت این شهر در دهه ۱۹۷۰ از یک میلیون نفر گذشت)، تفلیس به مرکز ایستادگی در برابر رژیم شوروی تبدیل شد، مقاومت ها به اوج خود رسیدند و ۲۰ نفر به دلیل اعتصاب غذا در خارج از ساختمان دولتی در خیابان روستاولی در تاریخ نهم آوریل سال ۱۹۸۹ از بین رفتند.
مجلس پارلمان گرجستان دقیقاً دو سال و بعد از اعلام استقلال از اتحاد جماهیر شوروی در همان ساختمان برگزار شد. پس از آن شورش علیه دولت زویاد گامساخوردیا (Zviad Gamsakhurdia) در ماه دسامبر سال ۱۹۹۱ آغاز شد. شورشی عظیم که در طی آن چند ساختمان اصلی و مرکزی شهر از بین رفتند. سال های پس از این شورش ها هم تیره و تار بودند.
گرچه گانگسترهای مسلح به دلیل حکومت نظامی های شبانه دست از کارهایشان برداشتند اما اقتصاد تفلیس به شدت سقوط کرد و روندی نزولی را در پیش گرفت. در سال ۱۹۹۳ تفلیس به دنبال یافتن پناهگاهی برای گرجی های گریخته از آبخازیا (Abkhazia) بود. در دهه ۱۹۹۰ اغلب افراد از سطح زندگی بسیار معمولی برخوردار بودند و تنها گروهی بسیار نادر از مردم این سرزمین طعم و لذت ثروت را تجربه می کردند. در این دوران فساد و جرم همه جا را پر کرده و قطع برق مکرر شهر را در سیاهی فرو می برد.
در سال ۲۰۰۳ در دوران انقلاب رُز جمعیت معترض با هدف بیرون راندن رئیس جمهور اِدوارد شواراندزه (Eduard Shevardnadze) به مرکز تفلیس ریختند. از آن زمان تفلیس وارد دوره ای جدید شد، فساد در آن کاهش یافت و این شهر با سیل جدیدی از کمک های خارجی و سرمایه گذاری آنها رو به رو شد. مرکز شهر مرمت گردید و صنعت گردشگری در آن افزایش یافت. اگر چه مردم تفلیس هنوز هم از رفاه بالایی برخوردار نیستند اما اعتماد به نفس، خوش بینی و امید به زندگی در آنها هر روز بیشتر از دیروز می باشد.
غذا و نوشیدنی
غذاهای گرجی یکی از بهترین غذاهای جهان هستند و گرجی ها به داشتن غذاهای بسیار خوشمزه خود مفتخرند. خوراک های سنتی پر از گیاهان و ادویه های مختلف بوده و طعمی فراموش نشدنی را برایتان به جای می گذارند. پیشنهاد می شود که بدون صرف خاچاپوری (پای پنیر)، متسوادی (شیشلیک)، خینکالی (کوفته)، فکالی (اسفناج، چغندر) فصلی با خمیر گردو، ساتسیوی (مرغ با خمیر گردو) و شیرینی های سنتی این شهر را ترک نکنید.
مناسبت ها و رویدادها
گرجستان و مردم عاشق جشن و پایکوبی هستند، چراکه معتقدند این کار بهترین دلیل برای دور هم جمع شدن و زمان خوبی را با دوستان و خانواده سپری کردن می باشد. گرجی ها به غذای خوب، نوشیدنی های خوش طعم و موسیقی های شاد علاقه بسیاری دارند و به همین علت است که این سه چیز پای ثابت تمام فستوال های گرجی می باشد. به برخی از این جشنواره ها در ادامه مطلب اشاره شده است.
جشنواره پنیر
جشنواره پنیر که هرساله در ۲۴ ماه ژوئیه از ساعت ۱۰ صبح تا ۷ شب در نزدیکی میدان کلیسای اِسوِتیتسخووِلی در مِتِسخِتا جشن گرفته می شود.
تیبلیسوبا
جشن تولد فقط یکبار در سال اتفاق می افتد و تفلیس از آن مستثنی نیست. از آنجاییکه تاریخ دقیق ساخت این شهر مشخص نیست سالگرد تولد شهر تفلیس در یکی از آخر هفته های ماه اکتبر جشن گرفته می شود.
فیلم، موسیقی و تئاتر
همچنین فستیوال های متعدد دیگری در ارتباط با فیلم، موسیقی و تئاتر در این شهر برگزار می شود. ارکستر در فضای باز، فستیوال موسیقی کلاسیک، اجرای کنسرت در سالن های مختلف شهر، فستیوال موسیقی بین المللی، فستیوال فولکلور، فستیوال بین المللی تئاتر تفلیس، فستیوال فیلم پروانه طلایی، فستیوال فیلم و برنامه های تلویزیونی چشم طلایی و بسیاری دیگر.
شماره تلفن های ضروری در تفلیس
فوریتهای پلیسی: ۱۱۲
آتش نشانی: ۰۱۱
پلیس: ۰۲۲
آمبولانس: ۰۳۳
راهنمای فرودگاه ها: ۲۳۱۰۳۴۱، ۲۳۱۰۴۲۱
ایستگاه قطار: ۱۳۳۱

درباره حمل و نقل شهری

حمل و نقل بین شهری
زمینی
برای رسیدن به تفلیس از طریق قطار می توانید از ارمنستان و آذربایجان به این شهر برسید. قطار تفلیس – ایروان – تفلیس روزهای فرد در ساعت ۸:۱۵ وارد و ۱۵:۴۰ خارج می شود. همچنین قطار تفلیس – باکو – تفلیس هر روز در ساعت ۱۲:۲۵ وارد و ۱۷:۱۵خارج می شود. لازم به ذکر است تاخر در این برنامه امکان پذیر می باشد.
هوایی
فرودگاه بین المللی شوتا روستاولی تنها فرودگاه تفلیس می باشد که در فاصله ۱۷ کیلومتری جنوب شرقی مرکز شهر واقع شده است. این فرودگاه از طریق خیابان جرج بوش به مرکز شهر متصل می می شود و در سال ۲۰۱۵ تعداد ۱.۸۵ میلیون نفر را جابجا کرده است تا شلوغ ترین فرودگاه گرجستان لقب بگیرد. فرودگاه بین المللی تفلیس در سال ۲۰۱۶ آغاز به استفاده از انرژی خورشیدی کرد تا اولین فرودگاه سبز منطقه قفقاز باشد. همچنین این فرودگاه مقر خط هوایی جورجییَن اِیروِیز (هواپیمایی گرجستان) است.
فرودگاه تفلیس با در اختیار داشتن مساحت ۲۵ هزار متر مربع قابل استفاده، دارای یک باند ۳ کیلومتری می باشد. در ماه ژوئیه سال ۲۰۱۶ با توجه به افزایش مسافران شرکت تی اِی وی گرجستان (TAV Georgia) شروع به ساخت یک ترمینال مسافر بری جدید کرده است. با ساخت این مجموعه جدید انتظار می رود که گنجایش ترمینال فرودگاه به ۳.۵ میلیون مسافر در سال برسد.
ترمینال جدید در فضایی به وسعت ۱۲ هزار متر مربع ساخته می شود که قرار است تا پایان سال ۲۰۱۷ به اتمام برسد. در حال حاضر از این فرودگاه خطوط هوایی به استانبول، باکو، ایروان، دبی، سوخومی، نالچیک، مینرالنی ودی، تاشکند، کیف، مسکو، تهران، برلین، پاریس، ورشو و مینسک پروازهای دائمی انجام می شود.
فرود گاه ناتاختاری (Natakhtari Airfield) که در شهر ناتاختاری و فاصله ۳۳ کیلومتری تفلیس قرار گرفته است فقط برای استفاده پروازهای داخلی می باشد. یک فرودگاه جدید نیز بین تفلیس و متسختا در حال ساخت است.
از فرودگاه تاکسی و قطار برای رسیدن به شهر موجود می باشد. شما می بایست برای رسیدن به مرکز شهر ۱۵ دلار و اگر می خواهید مسافت دورتری بروید مبلغ بیشتری را بپردازید. همچنین اگر می خواهید با اتوبوس به مرکز شهر بروید، می توانید از اتوبوس شماره ۳۷ که از ساعت ۷ صبح تا ۱۱ شب مشغول به کار است، با هزینه نیم لاری استفاده کنید. ایستگاه قطار فرودگاه هم در فاصله ۷۰ کیلومتری ایستگاه قطار تفلیس واقع شده است که برای رفتن از فرودگاه به مرکز شهر چیزی در حدود ۲۵ دقیقه طول می کشد و ۲ لاری هزینه دارد.
حمل و نقل درون شهری
مترو
متروی تفلیس سیستم قطار شهری زیرزمینی در تفلیس است. این مترو چهارمین سیستم متروی اتحاد جماهیر شوری سابق بود که ساخت آن از سال ۱۹۵۲ شروع و در سال ۱۹۶۶ به پایان رسید. این مترو دارای ۴ خط و ۵۵ ایستگاه به طول ۱۲۷ کیلومتر می باشد که در حال حاضر دو خط با ۳۳ ایستگاه آن در حال ساخت می باشد. خط آخمِتِلی وارکِتِلی (Akhmeteli-Varketili Line) و خط سابورلاتو (Saburtalo Line) با مجموع ۲۲ ایستگاه هم اکنون در حال ارائه خدمات به مسافرین هستند. این مترو یکی از قدیمی ترین و عمیق ترین متروهای جهان است.
قطار ها هر روز از ساعت ۶ صبح تا نیمه شب مشغول به جابجایی مسافران هستند و لازم به ذکر است که این خطوط در برخی نواحی بالای زمین در حرکتند به طوری که دو ایستگاه از مجموع ۲۲ ایستگاه در روی سطح زمین قرار دارند. ساعت کار مترو از ۶ صبح تا ۱۲ شب می باشد و بلیط آن ۴۰ تتری است.
تراموا
تفلیس از سال ۱۸۸۳ دارای شبکه تراموا با اسب و از ۲۵ دسامبر سال ۱۹۰۴ تراموای برقی بود. زمانیکه اتحاد جماهیر شوروی از هم پاشید، استفاده از سیستم حمل و نقل برقی روز به روز در طی چند سال کاهش یافت تا بالاخره به طور کلی در چهارم ماه دسامبر سال ۲۰۰۶ به همراه دو خط اتوبوس برقی تعطیل شدند. ولی برنامه هایی برای ساخت یک شبکه مدرن تراموا در حال برسی است.
مینی بوس
برترین نوع حمل و نقل عمومی در تفلیس مارشورتکا یا همان مینی بوس است. یک سیستم مینی بوس رانی که استادانه راه اندازی شده در سالهای اخیر در شهر تفلیس رو به رشد بوده است. علاوه بر مسیرهایی که برای این مینی بوس ها در داخل شهر در نظر گرفته شده، خطوط متعددی نیز در اطراف شهر تفلیس مشغول به خدمات رسانی می باشند.
قیمت مشخص مسیرهای درون شهری بدون در نظر گرفتن مسافت معمولاً ۵۰ تتری است، ولی برای مسافت های طولانی تر در خارج شهر مبلغ بیشتری درخواست می شود. این مینی بوس ها ایستگاه مشخصی برای پیاده و یا سوار شدن ندارند و درست همانند تاکسی هر کس می تواند هر کجا که می خواهد سوار و یا پیاده شود. همچنین ساعت کار آنها از ۷ صبح تا ۱۲ شب است.
اتوبوس شهری
دومین سیستم حمل و نقل بزرگ، اتوبوس می باشد که توسط شرکت حمل و نقل تفلیس اداره می شود. در تاریخ ژوئیه سال ۲۰۱۶ تعداد ۶۷۲ دستگاه اتوبوس در اندازه های متفاوت در شهر وظیفه حمل و نقل مسافران را عهده دار هستند. این اتوبوس ها در کل شهر در حرکتند و بلیط آنها مبلغ ۴۰ تتری می باشد. شما می توانید بلیط اتوبوس را از دستگاه های تهیه بلیط موجود در اتوبوس ها تهیه کنید.
لازم به ذکر است این دستگاه ها پول خرد ندارند پس باید مبلغ دقیق را بپردازید. ساعت کار این سیستم حمل و نقل عمومی از ساعت ۷ صبح تا ۱۲ شب می باشد که صبح های زود و بعدازظهرها به ندرت در حرکتند. بر طبق گزارش شهرداری تفلیس برنامه نوسازی ۴ ساله ای برای خرید ۱۴۳ دستگاه اتوبوس جدید در تاریخ سیزدهم ماه ژوئیه سال ۲۰۱۶ به امضا رسیده است.
تاکسی
تاکسی وسیله ای محبوب برای رفتن به اطراف شهر تفلیس است. شما می توانید با تماس با شماره تلفن های ۵۱۱، ۷۸۷۸۷۸، ۲۰۱۲۰۱ و ۴۲۰۱۱۱ و یا از هر نقطه از شهر سوار تاکسی شوید. اگر از درون خیابان تاکسی گرفتید می بایست هزینه ای معادل ۵۰ تا ۷۰ تتری برای هر کیلومتر بپردازید. همچنین هزینه تاکسی هایی که از طریق تلفن می گیرید معمولاً توافقی می باشند. همه تاکسی های شهر سقف زرد دارند.